คำนวณต้นทุนผิด กำไรหาย! เจาะลึกวิธีคำนวณต้นทุนและบันทึกบัญชีให้ถูกต้อง

การทำธุรกิจไม่ว่าจะเป็นการขายของออนไลน์ เปิดร้านอาหาร หรือธุรกิจบริการ สิ่งที่ชี้วัดความอยู่รอดไม่ใช่แค่ยอดขายที่ถล่มทลาย แต่คือกำไรสุทธิ ผู้ประกอบการจำนวนมากมักตกม้าตายเพราะวิธีคิดต้นทุนขายที่ไม่ครอบคลุม ลืมคิดค่าแรงตัวเอง หรือลืมค่าใช้จ่ายแฝง ทำให้ตั้งราคาขายผิดพลาด ขายดีแต่ไม่มีกำไร บทความนี้ Dynamics Motion จะพาไปเจาะลึกทุกขั้นตอนการคำนวณ ต้นทุนและการบันทึกต้นทุนขาย เพื่อให้เราสามารถวางแผนธุรกิจได้อย่างรัดกุมและมองเห็นตัวเลขจริง

รู้จักกับต้นทุนขายคืออะไร

ต้นทุนขาย (Cost of Goods Sold ; COGS) คือ ค่าใช้จ่ายทั้งหมดในการเริ่มต้นธุรกิจ หากเป็นธุรกิจที่ซื้อมาขายไป การคำนวณต้นทุนจะหมายถึงราคาค่าสินค้าที่ซื้อบวกค่าขนส่งและภาษีนำเข้า แต่หากเป็นธุรกิจผลิตวิธีคิดต้นทุนขายจะซับซ้อนกว่านั้น โดยต้องรวมค่าวัตถุดิบ ค่าแรงงานทางตรง และค่าใช้จ่ายในการผลิตเข้าด้วยกัน การเข้าใจนิยามของต้นทุนขายอย่างถูกต้องเป็นจุดเริ่มต้นที่สำคัญที่สุด เพราะหากเราตั้งต้นผิดการบันทึกต้นทุนขายในงบการเงินก็จะผิดตามไปด้วย ส่งผลกระทบต่อการคำนวณภาษีและการวิเคราะห์ผลกำไรของกิจการทันที

แชร์วิธีคำนวณต้นทุนขาย ลงทุนอย่างไรให้ได้กำไร

การทำธุรกิจหากเรารู้ตัวเลขคำนวณต้นทุนที่แม่นยำ จะช่วยให้เราสามารถวางแผนการขายส่วนอื่น ๆ ได้ง่ายขึ้น ซึ่งวิธีคิดต้นทุนขาย นั้นมีหลากหลายรูปแบบขึ้นอยู่กับความละเอียดและประเภทของธุรกิจ ต่อไปนี้คือสูตรและวิธีการคำนวณหลัก ๆ ที่เราควรนำไปปรับใช้ได้

วิธีคำนวณราคาต้นทุนรวมทั้งหมด

สูตรการคำนวณ

(ปริมาณที่ใช้ x ราคา) ÷ ปริมาณทั้งหมด = ทุน

ตัวอย่างการคำนวณ

• กำหนดให้แป้งสาลีมา 1 ถุง น้ำหนักรวม 1,000 กรัม ราคา 40 บาท
• ขนมที่ขายใช้แป้งสาลี 200 กรัม
• 200 กรัม x 40 บาท) ÷ 1,000 กรัม
• ต้นทุนแป้งสาลีที่คือ 8 บาท

วิธีคำนวณต้นทุนจริงของวัตถุดิบต่อชิ้น

สูตรการคำนวณ

ต้นทุนรวมทั้งหมด ÷ จำนวนชิ้นที่ได้ = ต้นทุนต่อชิ้น

ตัวอย่างการคำนวณ

• กำหนดให้การผลิตคุกกี้ 1 รอบ ต้นทุนค่าวัคถุดิบรวม 500 บาท
• หนึ่งรอบการผลิตขายได้ทั้งหมด 20 ถุง
• 500 ÷ 20 
• ต้นทุนจริงของคุกกี้จะอยู่ถุงละ 25 บาท

วิธีคำนวณราคาขายต่อชิ้น

สูตรการคำนวณ

(ต้นทุนรวมต่อชิ้น + เปอร์เซนกำไรที่ต้องการ) x ต้นทุนรวมต่อชิ้น ÷ 100 = ราคาขายต่อชิ้น

ตัวอย่างการคำนวณ

• กำหนดให้ต้นทุนคุกกี้ 25 บาทต่อถุง
• ต้องการกำไร 60% จากต้นทุนสินค้า
• (25 บาท x 60) ÷ 100 = 15 บาท 
• 25 บาท (ต้นทุน) + 15 บาท (กำไร)
• ราคาขายต่อชิ้นคือ 40 บาทต่อถุง

วิธีคำนวณต้นทุนขายให้ไม่ขาดทุน

ความผิดพลาดส่วนใหญ่ที่ทำให้ผู้ประกอบการขาดทุนทั้งที่ขายดี คือการละเลยต้นทุนแฝงในการคำนวณ ต้นทุน เพื่อไม่ให้เกิดปัญหานี้ เราต้องแจกแจงรายการค่าใช้จ่ายให้ละเอียดที่สุด 

• ค่าวัตถุดิบ 
• ค่าไฟฟ้าสำหรับเครื่องจักร)
• ค่าน้ำมันรถในการไปซื้อของ
• ค่าความสูญเสียจากการผลิต
• ค่าแรงของตัวเอง

วิธีคิดต้นทุนขายที่ดีต้องสมมติว่าถ้าเราต้องจ้างคนอื่นมาทำแทน จะต้องจ่ายเท่าไหร่ แล้วนำยอดนั้นมาเป็นต้นทุนด้วย นอกจากนี้ การบันทึกต้นทุนขายต้องทำอย่างสม่ำเสมอ หากสินค้าลอตใหม่ราคาขึ้น เราต้องปรับปรุงการคำนวณทันที ไม่ใช่อิงราคาเดิมจากปีที่แล้ว เพื่อให้ต้นทุนอัปเดตเสมอ

ข้อดีของการคำนวณต้นทุนก่อนเริ่มธุรกิจ

• ช่วยให้ตั้งราคาขายได้อย่างเหมาะสม ไม่ถูกจนขาดทุน หรือแพงจนขายไม่ออก
• วางแผนกระแสเงินสด รู้ว่าต้องใช้เงินทุนหมุนเวียนเท่าไหร่ในการผลิตแต่ละรอบ
• เพิ่มอำนาจในการต่อรอง เมื่อรู้ต้นทุนของวัตถุดิบ เราจะรู้ว่าราคาไหนที่รับซื้อได้หรือควรเปลี่ยนซัพพลายเออร์
• วิเคราะห์จุดคุ้มทุน ทราบจำนวนชิ้นขั้นต่ำที่ต้องขายให้ได้เพื่อให้ธุรกิจอยู่รอด
• การรู้ตัวเลขละเอียดช่วยให้เห็นสัญญาณเตือนภัยล่วงหน้าหากต้นทุนเริ่มบานปลาย
• ข้อมูลจากการบันทึกต้นทุนขาย จะบอกเราว่าสินค้าตัวไหนทำกำไรควรดันต่อ หรือตัวไหนต้นทุนสูงควรเลิกขาย

Dynamics Motion แนะนำระบบ ERP ตัวช่วยคำนวณต้นทุนที่แม่นยำ

ในยุคที่ธุรกิจต้องแข่งขันด้วยความเร็วและความแม่นยำ การใช้ Excel หรือการจดบันทึกใส่สมุดเพื่อคำนวณ ต้นทุนอาจช้าเกินไป แถมยังเสี่ยงต่อความผิดพลาด และข้อมูลไม่อัปเดต Dynamics Motion ขอแนะนำให้เปลี่ยนมาใช้ระบบ ERP (Enterprise Resource Planning) ในการบริหารจัดการ 

ระบบ ERP จะช่วยบันทึกต้นทุนขายแบบอัตโนมัติทุกครั้งที่มีการรับเข้าหรือเบิกจ่ายวัตถุดิบ เชื่อมโยงข้อมูลจากฝ่ายจัดซื้อ ฝ่ายผลิต และฝ่ายบัญชีเข้าด้วยกัน ทำให้เราเห็นต้นทุนแบบ Real-time สามารถวิเคราะห์วิธีคิดต้นทุนขายได้อย่างละเอียด แยกตามลอตการผลิต และทำให้การตัดสินใจทางธุรกิจแม่นยำขึ้น

สรุปบทความ

การคำนวณต้นทุนที่ถูกต้องและแม่นยำ ช่วยให้ธุรกิจเติบโต และรอดจากภาวะขาดทุน ผู้ประกอบการต้องให้ความสำคัญกับวิธีคิดต้นทุนขายที่ครอบคลุมทุกมิติ ทั้งต้นทุนคงที่ ต้นทุนผันแปร และค่าใช้จ่ายแฝงต่าง ๆ รวมถึงต้องมีการบันทึกต้นทุนขายอย่างเป็นระบบและสม่ำเสมอ 

นอกจากนี้การนำเทคโนโลยีอย่างระบบ ERP เข้ามาช่วยจะทำให้การบริหารจัดการต้นทุนเป็นเรื่องง่าย ลดความผิดพลาด และช่วยให้เราตัดสินใจทางธุรกิจได้อย่างมั่นใจ

รวมคำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับวิธีคิดต้นทุนขาย

ธุรกิจบริการมีต้นทุนขายหรือไม่?

ธุรกิจบริการมีต้นทุนขาย แม้จะไม่มีสินค้าเป็นชิ้นเป็นอัน แต่วิธีคิดต้นทุนขายของธุรกิจบริการจะมาจากต้นทุนการให้บริการ ไม่ว่าจะเป็นค่าแรงงานทางตรงของพนักงานที่ให้บริการ ค่าวัสดุสิ้นเปลืองที่ใช้ไปในการบริการ และค่าใช้จ่ายทางตรงอื่น ๆ การบันทึกต้นทุนขายในธุรกิจบริการจึงเน้นไปที่การจัดสรรเวลาทำงานและวัสดุที่ใช้จริงต่องานนั้น ๆ

สินค้าหายหรือสินค้าชำรุด ถือเป็นต้นทุนขายหรือไม่?

ในทางบัญชีและการบริหาร สินค้าที่สูญหายหรือชำรุดถือเป็นส่วนหนึ่งของต้นทุนที่เกิดขึ้นจริง หากเป็นการสูญเสียตามปกติที่เกิดขึ้นได้ในกระบวนการผลิต เราจะนับรวมเข้าเป็นส่วนหนึ่งของต้นทุนการผลิต แต่หากเป็นการสูญเสียที่ผิดปกติ เช่น ไฟไหม้โกดัง หรือขโมย เรามักจะบันทึกต้นทุนขายส่วนนี้แยกเป็นค่าใช้จ่ายในการบริหารหรือผลขาดทุนอื่น เพื่อไม่ให้บิดเบือนต้นทุนการผลิตปกติ แต่ในทางปฏิบัติเพื่อความไม่ขาดทุน เราควรเผื่อ % ความสูญเสียไว้ในสูตรการตั้งราคาขายเสมอ

ส่วนลดการค้ากับส่วนลดเงินสดนำมาคำนวณต้นทุนต่างกันไหม?

ส่วนลดการค้ากับส่วนลดเงินสดต่างกันอย่างสิ้นเชิง 

• ส่วนลดการค้าคือส่วนลดที่ได้ทันทีตอนซื้อ ซึ่งเราจะนำมาหักออกจากราคาสินค้าทันที ทำให้ราคาต่อหน่วยในการบันทึกต้นทุนขายลดลงจริง
• ส่วนลดเงินสดเป็นส่วนลดจากการจ่ายเงินเร็ว ส่วนนี้ทางบัญชีมักถือเป็นรายได้อื่นหรือส่วนลดรับมากกว่าที่จะนำไปลดต้นทุนของตัวสินค้าโดยตรง ดังนั้นในการคิดต้นทุนสินค้าเพื่อตั้งราคา ควรใช้ราคาหลังหักส่วนลดการค้าเท่านั้น