ลากิจคืออะไร มีเงื่อนไขอย่างไรตามกฎหมายแรงงาน ที่ลูกจ้างต้องรู้

การบริหารจัดการบุคลากรผ่านระบบดิจิทัลอย่างเต็มรูปแบบ องค์กรชั้นนำมากมายเลือกใช้ Motion ERP และระบบ Odoo เพื่อยกระดับการทำงานให้มีประสิทธิภาพ โดยเฉพาะการใช้โปรแกรม ERP บัญชีและโปรแกรม ERP โรงงาน ที่ช่วยเชื่อมโยงข้อมูลทุกส่วนเข้าด้วยกัน รวมถึงการจัดการทรัพยากรมนุษย์ที่ครอบคลุมถึงระบบ ERP คลังสินค้า เพื่อให้การทำงานราบรื่น อย่างไรก็ตาม แม้จะมีเทคโนโลยีที่ทันสมัย สิ่งพื้นฐานที่พนักงานและนายจ้างต้องทำความเข้าใจให้ตรงกันคือเรื่องของสิทธิสวัสดิการ โดยเฉพาะประเด็นที่ว่าลากิจคืออะไร และมีข้อกำหนดทางกฎหมายอย่างไรบ้าง

การลากิจ คืออะไร

ลากิจคือ การขอหยุดงานเพื่อไปจัดการธุระส่วนตัวที่มีความจำเป็นและสำคัญ ซึ่งธุระนั้นต้องเป็นสิ่งที่ผู้อื่นไม่สามารถดำเนินการแทนได้ หรือเป็นกิจธุระที่ต้องติดต่อในช่วงเวลาราชการเท่านั้น เรามักใช้สิทธินี้เมื่อมีนัดหมายที่ชัดเจนล่วงหน้า โดยวัตถุประสงค์คือการจัดการธุระให้เรียบร้อย

สิทธิการลากิจตามกฎหมายแรงงาน ลาไปไหนได้บ้าง

ตามพระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงานระบุว่าลากิจคือสิทธิที่ลูกจ้างสามารถลาเพื่อกิจธุระอันจำเป็นได้ โดยตัวอย่างที่ชัดเจน ได้แก่ การไปติดต่อหน่วยงานราชการเพื่อทำบัตรประชาชนหรือหนังสือเดินทาง การไปเป็นพยานตามหมายศาล การจัดการงานศพของบุคคลในครอบครัว การไปร่วมงานรับปริญญา หรือแม้แต่การพาพ่อแม่ไปหาหมอตามนัด

ลากิจได้กี่วันต่อปีและยังได้รับค่าจ้าง

กฎหมายแรงงานฉบับปัจจุบันกำหนดให้ลูกจ้างมีสิทธิลากิจเพื่อกิจธุระอันจำเป็นได้ไม่น้อยกว่า 3 วันทำงานต่อปี โดยที่นายจ้างต้องจ่ายค่าจ้างในวันที่ลานั้นเท่ากับวันทำงานปกติ หมายความว่าใน 3 วันของการลากิจคือช่วงเวลาที่เรายังได้รับเงินเดือนตามปกติห้ามมีการหักเงิน

ความแตกต่างระหว่างลากิจและลากิจพิเศษ

ลากิจคือ การไปทำธุระส่วนตัว แต่ในทางปฏิบัติมักมีการแบ่งประเภทเพื่อให้ง่ายต่อการจัดการและการแจ้งล่วงหน้า ซึ่งส่งผลต่อการพิจารณาอนุมัติของหัวหน้างานและฝ่ายบุคคล

ลากิจปกติ

การลากิจปกติ คือ การลาในกรณีที่เราทราบกำหนดการล่วงหน้าชัดเจน เช่น มีใบนัดจากโรงพยาบาล มีหมายเรียกจากราชการ หรือมีกำหนดการงานพิธีการต่าง ๆ เราควรแจ้งลาต่อหัวหน้างานล่วงหน้าตามระเบียบของบริษัท เพื่อให้ทีมงานสามารถวางแผนจัดการภาระงานในช่วงที่เราไม่อยู่ได้อย่างเป็นระบบและไม่เกิดความเสียหายต่อองค์กร

ลากิจฉุกเฉินหรือลากิจพิเศษ

ลากิจฉุกเฉินหรือพิเศษ คือ การลาในเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นกะทันหัน ไม่สามารถคาดการณ์ล่วงหน้าได้ เช่น อุบัติเหตุของคนในครอบครัว หรือเหตุการณ์ไม่คาดฝันที่ต้องจัดการทันที แม้กฎหมายจะไม่ได้แยกคำนี้ออกมาโดยเฉพาะ แต่ในทางปฏิบัติถือเป็นส่วนหนึ่งของสิทธิการลากิจ ซึ่งเราอาจแจ้งด้วยวาจาหรือโทรศัพท์ก่อนแล้วจึงมาเขียนใบลาพร้อมแนบหลักฐานย้อนหลังเมื่อกลับมาทำงาน

พนักงานทดลองงานมีสิทธิ์ลากิจหรือไม่

ตามกฎหมายแล้วพนักงานที่อยู่ระหว่างทดลองงานมีสิทธิลากิจได้ เพราะกฎหมายคุ้มครองแรงงานให้สิทธิตั้งแต่วันแรกที่เริ่มสถานะลูกจ้าง ดังนั้นลากิจคือสิทธิเฉพาะพนักงานประจำนั้นไม่ถูกต้อง เราสามารถใช้สิทธิลาได้ไม่น้อยกว่า 3 วันต่อปีตั้งแต่อยู่ในช่วง Probation โดยยังคงได้รับค่าจ้างตามปกติเช่นเดียวกับพนักงานที่ผ่านการทดลองงานแล้ว

Dynamics Motion แนะนำระบบ ERP ตัวช่วย HR จัดการวันลาง่าย

เพื่อให้การบริหารจัดการสิทธิวันลาเป็นเรื่องง่าย องค์กรควรเปลี่ยนจากการใช้กระดาษมาสู่ระบบดิจิทัลอย่าง Motion ERP ซึ่งเป็นโซลูชันที่มีประสิทธิภาพ ระบบนี้ช่วยให้พนักงานตรวจสอบได้ว่าสิทธิลากิจเหลือจำนวนกี่วัน และสามารถกดลาผ่านแอปพลิเคชันได้ทันที ขณะที่ฝ่ายบุคคลสามารถใช้โปรแกรมเพื่อคำนวณเงินเดือนรวมถึงตรวจสอบยอดคงคลังผ่านระบบ ERP คลังสินค้า ไปพร้อม ๆ กับการจัดการทรัพยากรมนุษย์ได้อย่างเบ็ดเสร็จในที่เดียว

สรุปบทความ

ลากิจคือ สิทธิทางกฎหมายที่ลูกจ้างทุกคนได้รับตั้งแต่วันแรกที่เริ่มงาน โดยสามารถลาได้ไม่น้อยกว่า 3 วันต่อปีพร้อมรับค่าจ้างตามปกติ ซึ่งการลางานอย่างถูกต้องตามระเบียบและแจ้งล่วงหน้า หากองค์กรนำเทคโนโลยี ERP หรือ Motion ERP เข้ามาช่วย จะทำให้การบันทึกข้อมูลเหล่านี้มีความแม่นยำ โปร่งใส และลดข้อขัดแย้งระหว่างนายจ้างกับลูกจ้างได้

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับการลากิจ

ลากิจจำเป็นต้องบอกเหตุผลโดยละเอียดหรือไม่

ตามระเบียบส่วนใหญ่ การระบุเหตุผลเบื้องต้นว่าลากิจไปทำอะไรเป็นสิ่งจำเป็น เพื่อให้นายจ้างพิจารณาว่าเป็นกิจธุระอันจำเป็นตามที่กฎหมายกำหนดหรือไม่ แต่ไม่จำเป็นต้องลงรายละเอียดส่วนตัวที่ลึกเกินไปจนละเมิดสิทธิส่วนบุคคล เพียงให้ทราบประเภทของธุระก็เพียงพอแล้ว

หากลากิจเกินกำหนดวัน นายจ้างหักเงินได้หรือไม่

หากเราใช้สิทธิลากิจครบ 3 วันตามที่กฎหมายกำหนดไปแล้ว และต้องการลากิจเพิ่มในวันที่ 4 นายจ้างมีสิทธิที่จะไม่อนุมัติ หรือหากอนุมัติก็สามารถไม่จ่ายค่าจ้างในวันนั้นได้ (Leave without pay) เว้นแต่ในสัญญาจ้างจะมีข้อตกลงที่ให้สิทธิพิเศษมากกว่าที่กฎหมายกำหนดไว้

HR สามารถปฏิเสธการลากิจตามสิทธิ์ได้หรือไม่

ลากิจคือ สิทธิที่กฎหมายคุ้มครอง แต่นายจ้างหรือ HR สามารถใช้ดุลพินิจปฏิเสธได้หากช่วงเวลาดังกล่าวมีงานเร่งด่วนหรือจะส่งผลเสียร้ายแรงต่อธุรกิจ อย่างไรก็ตาม การปฏิเสธต้องมีเหตุผลสมควรและควรหาทางออกร่วมกัน เช่น การเลื่อนวันลาออกไป เพราะกฎหมายบังคับว่านายจ้างต้องจัดให้ลูกจ้างลาได้ไม่น้อยกว่า 3 วันต่อปี